D VİTAMİNİ YETERSİZLİĞİNİN ÖNLENMESİ
 VE
 KEMİK SAĞLIĞININ KORUNMASI PROJESİ

RAŞİTİZM OSTEOMALEZİ - D VİTAMİNİ YETERSİZLİĞİ

Romataid artrit,Osteopeni, Osteoporoz,Multiple sikleroz,Depresyon,Kanser,Tip 1 diabet,Obezite, Hipertansiyon,Psöriazis

Ülkemizde Raşitizm

-Hastalığın sıklığı ortalama %6 civarında olup, bölgesel araştırmalara göre %2-19 arasında değişmektedir.

-En sık 3 ay-2 yaş arasında görülmektedir.

D Vitamini Eksikliği  İçin Riskli Gruplar;

-0-24 ay arası çocuklar

-Adolesanlar

-Doğurganlık çağı kadınlar

-Gebe ve emzikli kadınlar

-Yaşlılar

ÜLKEMİZDE D VİTAMİNİ İLE
İLGİLİ SORUNLAR

-Maternal D vitamini yetersizliğinin sık görülmesi,

-Yenidoğan ve erken bebeklik döneminde hipokalsemik konvülsiyon ile başvuran önemli sayıda vaka olması,

-6-18 aylık bebeklerde bazı bölgelerde %19’a varan sıklıkta raşitizm görülmesi,

-Bazı bölgelerde postnatal mortaliteyi arttıran raşitik akciğer bozukluklarının görülmesi,

-Bütün bebeklere doğumdan itibaren D vitamini verilmesi konusunda yetersizliğin olması,

-Anne ve bebeklerin yeterli güneş görmelerinin gerektiği konusunda duyarlılık eksikliği,

-Raşitizmin tanısı ve tedavisinde farklı uygulamaların olması,

-Halen gereksiz yüksek doz D vitamini uygulamalarına bağlı intoksikasyon vakalarının rapor edilmeye devam etmesi,

ÜLKEMİZDE D VİTAMİNİ YETERSİZLİĞİ İLE İLGİLİ RİSK FAKTÖRLERİ

-Annelerin gebelik süresince beslenme alışkanlıkları

-Annelerin gebelik sürelerindeki yaşam ve giyim tarzları,

-Hızlı büyümeyle artan D vitamini ihtiyacının karşılanamaması,

-Bebekliğin ilk aylarında annelerin bebek bakımı konusundaki yanlış tutum ve davranışlar,

-Sağlık personelinin anne adayı ve/veya anneye yeterince bilgilendirme yapmamaları,

-Mevsimsel ve bölgesel özellikler,

-Kentsel hava kirliliği,

-Annelerin bebeklerini düzenli olarak güneşe çıkartma alışkanlıklarının olmaması,

-Yenidoğan bebeklere D vitamin desteği konusunun yeterli ölçüde vurgulanmaması,

-Yapılan bilgilendirmelere rağmen annelerin D vitamini desteği ve güneş ışığından yararlanma ile ilgili önerilere uymamaları,

-Kalsiyumdan zengin ek besinlere uygun zamanda, uygun miktarda ve uygun şekilde geçilmemesi,

-Çocukların her gün iyi birer kalsiyum kaynağı olan süt ve süt ürünleri(yoğurt,peynir,çökelek vb.)gibi besinlerin diyette az yada hiç bulunmaması ,

-Ailelerin koruyucu sağlık hizmetlerinde düzenli olarak yararlanamamaları,

-Bazı bölgelerde raşitizme bağlı akciğer sorunları bebek ölümlerini arttıran ÖNEMLİ bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.

BEBEKLİK VE ÇOCUKLUK DÖNEMİNDE D VİTAMİNİ YETERSİZLİĞİNİ ÖNLEMEK        AMACI İLE “D VİTAMİNİ YETERSİZLİĞİNİN ve KEMİK SAĞLIĞININ KORUNMASI PROJESİ”BAŞLATILACAKTIR.

Amaçlar

-Kemik sağlığının korunması ve D vitamini yetersizliğine bağlı hastalıkların önlenmesi,

-D vitamininin uygun doz ve sürede kullanımının sağlanması ve bu konuda sağlık personeli ile toplumun eğitilmesi

Hedefler

-0-12 ay grubundaki tüm çocuklara ücretsiz olarak profilaktik dozda D vitamini vermek.

-Proje sonunda çocuklarda Raşitizm görülme sıklığını en az %50 oranında azaltmak.

-Gebe ve emzikli kadınların % 90’ına D vitamininin önemi konusunda bilgilendirmek.

HEDEFLER PROJENİN BAŞLANGICINDAN BİR YIL SONRA YAPILACAK ARA DÖNEM DEEĞERLENDİRMESİ SONUCUNDA GEREKİRSE YENİDEN DEĞERLENDİRİLECEKTİR.

Alt Hedefler

-Her yıl en az bir milyon bebeğe ulaşmak ve proflaktik amaçlı D vitamini desteği sağlamak,

-Her yıl bir milyon gebeye ulaşmak ve D vitamini ile kalsiyum yetersizliği konusunda bilgilendirmek,

-Ulaşılan gebe ve bebeklerin aileleri ve yakın çevrelerini bilgilendirmek,

-Bebek ve çocukların günde 20 dakikadan az olmamak üzere güneş ışığıyla temas etmesi konusunda anneleri cesaretlendirmek.

Süre

Proje, 2005 yılı içerisinde 81 ilde sürdürülecek ve ilk yılın sonunda projenin değerlendirilmesinin ardından proje 2010 yılına kadar devam edecektir.

Kapsam

Proje,ülke genelinde sağlık hizmeti sunan tüm kuruluşları ve bunların hizmet bölgesişndeki aileler ile medyayı, kısacası tüm toplumu kapsamaktadır.

Projenin Uygulanması

-Planlı ve etkin D vitamini dağıtımını,

-Sağlık çalışanlarının ve toplumun bilinilendirilmesinin,

-Medya işbirliğinin (anne sütü, ek besinler,D vitamini desteği vb)

-Sivil toplum örgütlerinin desteğinin,

-Yürütülen programlara entegrasyonunun,

-D vitamini verilen bebeklerin vitamin başlandıktan sonra takip edilmesinin  sağlanmalıdır.

D vitamini desteğinin uygulanması

-0-12 aylık tüm bebeklere tespit edildikleri günden, yeni doğanlara ise ilk haftadan itibaren 400IU/gün (3 damla/gün) dozunda en az  ay süresince D vitamini desteği sağlanacaktır.

-Diğer risk grupları (Adolesanlar, hamile ve emziren kadınlar öncelikle olmak üzere) yeterli D vitamini almaları konusunda bilgilendirilecektir.

Bu Projenin Uygulanması Sırasında  Karşılaşılabilecek Sorunlar

Literatur bilgilerine göre önerilen 400 IU/gün dozun kullanılmasını takiben herhangi bir yan etki rapor edilmemiştir

D VİTAMİNİ UYGULANMASINDAN DOĞAN SORUNLAR

D vitamini uygulanmasında çıkabilecek sorunlar ile ilgili çözümler uygulama rehberinde yer almaktadır.

Mesajlar

-Topluma farklı kanallardan, aynı mesajların verilerek programın etkili olmasına gayret gösterilecektir. Bu nedenle illerde ve sağlık kuruluşlarında yapılacak tüm aktivitelerde aynı mesajlara yer verilmesine özen gösterilecektir.

-Aktiviteler ile ilgili mesajlar bir taraftan kitle iletişim araçları ile diğer taraftan da afiş, broşür gibi dökümanlarla desteklenecektir.

-İllerde yapılacak bilimsel aktivitelerde de aynı mesajlara yer verilecektir.

-Bazı hedef gruplara verilecek mesajlar ayrıca afiş haline getirilerek mesajların pekiştirilmesi sağlanacaktır.

-Projede kullanılacak Mesajlar Bilim Kurulunun görüşü alındıktan sonra illere ayrıca bildirilecektir.

İZLEME VE DEĞERLENDİRME

-Proje il bazında Sağlık Müdürlükleri tarafından her kademe de izlenecektir. Sonuçlar aylık formlar halinde Genel Müdürlüğe bildirilecektir.

-Ülke genelinde Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu tarafından üçer aylık periyotlarla değerlendirme yapılacaktır.

-Rutin izlemlerin dışında Genel Müdürlük ve Bilim Kurulu tarafından her kademede izleme ve değerlendirilmede bulunulacaktır.Ayrıca bir yılın sonunda projenin ara değerlendirmesi yapılacaktır.Ara değerlendirme için gerektiğinde bilimsel araştırmalar da yapılacaktır.

EĞİTİM

-Projenin yürütülmesi ile ilgili olarak il bazındaki tüm yöneticilerin eğitimleri merkez ekip tarafından sağlanacaktır.

-Uygulayıcılar il eğitim ekipleri tarafından mahallinde eğitilecektir.

SAĞLIK BAKANLIĞI D VİTAMİNİ YETERSİZLİĞİNİN ÖNLENMESİ VE KEMİK SAĞLIĞININ KORUNMASI PROJESİ BİLİM KURULU 

Prof. Dr.Turgay COŞKUN

Hacettepe Üniv.Tıp Fak. Çocuk Sağ.ve Hast.Anabilim